Lajkovac
facebook_page_plugin

 

Lajkovački vodotoranj, nekada veoma značajan za funkcionisanje železnice, Lajkovčani su ga prozvali buzometar a da nikome nije jasno zašto? Kao što nije jasno ni samo značenje te reči, Ali, kako bilo, vodotoranj ili po Lajkovački buzometar je dominatna građevina na železničkoj stanici, koju je još 1916 godine za vreme okupacije, sagradila Austrougarska vojska, koja ga je pri povlečenju 1918 godine
i srušila.

Vodotoranj je obnovljen tek 1926, u početku se koristila voda iz Kolubare sve do 1959 kada su počeli da se koriste bunari, zanimljivo je napomenuti, kada se metalnim stepeništem popenjete do kupole
primetiće te, da se tu nalazi jedna primitivna skala od drveta, sa kojom se regulisao nivo vode.

Vodotoranj je devedestih prestao sa radom, ostao je kao svojevrsni simbol Lajkovca i železnice, podsećajući na njene pionirske dane.

Pin It

 

Proleće! davne 1978 godine, u glavnom gradu Poljske Varšavi, odigrala se prijateljska fudbalska utakmica, između domaćeg prvoligaša Fk Polonia i Jugoslovenskog Fk Železničar iz Lajkovca koji je te godine igrao u pp zoni,

skoro da je prošlo 40 godina od odigravanja te prve međunarodne, a do raspada jugoslavije i jedine fudbalske utakmice koju je Želja odigrao, podsetićemo se još i da je rezultat bio 0:0, a ostale  detalje sa te po mnogo čemu zanimljive turneje,u nekom od narednih tekstova posvećenih istorijatu Fk Železničar.

Pin It

 

Malo je poznato da su davne 1958 godine u Ćelijama, opština Lajkovac, snimane scene za film „Čuvaj se, La Tur“ (La Tour, Prends garde) na žalost film nije napravio neki veći uspeh, pa je vrlo brzo i pao u zaborav, inače film je rađen u Francusko, Italijanskoj i Jugoslovenskoj koprodukciji, a glumačku ekipu je predvodio tada popularni francuski glumac, Jean Marais zajedno sa Cathia Caro, od ostalih glumaca zapažene uloge su imali i Elenora Rossi Drago, Nadja Tiller, kao i Jugoslovenski glumci, Irena Kiš, Vladimir Medar i Dragan Mihajlović, dok se kao režiser potpisao Francuz Georges Lampin.

Scene koje su snimane u Ćelijama, snimane su u širem delu reke Kolubare, dok su za statiste uzimali lokalne meštane, koji su se masovno prijavljivali, što zbog želje da učestvuju u takvom projektu,   ali i zarade koja u to vreme nije bila zanemarljiva.

I na kraju sa žaljenjem moramo primetiti da je propuštena prilika da se taj događaj što bolje promoviše, i iskoristi još tada za razvoj turizma u ovom kraju, nije poznato da li uopšte postoji neki pisani trag sa tog događaja, kao i fotografije koje bi bile svojevrsni podsetnik na nešto, što se na žalost u prošlosti retko kad dešavalo u našoj opštini.

Pin It

"LAJKOVAC BEZ "ŽELEZNIČARA" BI BIO KAO BEZ ŽIVOTA, A "ŽELEZNIČAR BI BEZ LAJKOVČANA OSTAO BEZ SNAGE SVOJE."

Ovim stihovima, čiji je autor poznati Lajkovački umetnik, podsetićemo se da ove godine, Železničar iz Lajkovca proslavlja 90 godina postojanja,
malo je klubova u našoj zemlji koji se mogu pohvaliti ovako dugom sportskom tradicijom, mada ova godina i nije bila uspešna za Želju, koji se samo zahvaljujući srećnim okolnostima spasao ispadanja u niži rang, pa je možda trenutak da se prisetimo sezone 1997/98 godine i uspešnog Željinog pohoda u drugu saveznu ligu.

Tih godina je, popularna dizelka punom parom protutnjala ka višem rangu, ostavivši drugoplasiranu Slogu(LŠ) 13 bodova zaostatka, napravivši tako najveći uspeh u svom postojanju, vinuvši Lajkovac u sam vrh fudbalskih dešavanja, pa je tako na krilima velikog uspeha, izuzetne pozitivne energije i fudbalskog zanosa, svojstvenog istinskim zaljubljenicima u ovu fudbalsku igru, koja je vladala tih godina u ovoj maloj varošici, krenulo sa izgradnjom novog stadiona o kojem su Željine generacije sanjale, jer postojeći uslovi su bili izuzetno loši i nikako nisu bili adekvatni renomeu i tradiciji ovog kluba

Lajkovac ulaskom u drugu ligu dobija uz svoju bogatu istoriju i tradiciju, kariku koja mu je nedostajala, a to je prilika da se takmiči u tako visokom rangu,
pa su u Lajkovac dolazali poznati klubovi, koji su imali zavidno privoligaško iskustvo, koje im nije pomoglo da iz Lajkovca ponesu bodove, jer pored domaćih asova

Želja je imao pravu fudbalsku "legija stranaca" prekaljenu dugogodišnjim igranjem u višim rangovima pa čak i sa reprezentativnim iskustvom, gazivši sve pred sobom delovali kao prava kaznena ekspedicija sa kojom je retko ko želeo da igra i pripremne utakmice.

Ali period igranja u drugoj ligi kao i sam početak stvaranja kluba, ostavimo za neke naredne tekstove, sada će mo se podsetiti 1997/98 godine, igrača i strušnog štaba koji su ostvarili plasman u drugu saveznu ligu, napravivši ne samo najveći uspeh kluba u svojoj istoriji, već su učinili da Lajkovac ponovo postane važan centar, ovog puta ne železnički već fudbalski.

Imena igrača kao i ljudi iz stručnog štaba, od kojih na žalost neki od njih više nisu sa nama, a čiji je doprinos uspehu Želje bio ogroman, nalazi se na slici koja je deo reklamnog materijala koji je te godine objavljen.

sliku u punoj rezoluciji, možete pronaći na našoj stranici ovde

Pin It

Čudne su ljudske sudbine, posebno kada ih život isprepliće onako kako samo on zna i ume, ova priča počinje posle drugog svetskog rata  kada mladi par Radulović dolazi da živi u jedno malo ali nadaleko poznato železničko mesto, Lajkovac.

Njihova imena su Bosiljka i Stojadin. Stojadin je bio vojno lice i zbog potrebe vojne službe prebačen u lajkovac, dok je Bosiljka ili kako su je kasnije prozvali Boška, bila prosvetni radnik pa je počela da radi kao učiteljica u lajkovačkoj osnovnoj školi, a kasnije postala i prvi osnivač školske čitaonice, tako što je njen muž Stojadin iz Beograda doneo knigu pod nazivom "Seoska učiteljica" i poklonio je školi.

Boška i Stojadin su vrlo brzo osvojili srca Lajkovčana, i bili su izuzetno voljeni i poštovani, ali kako to obično biva već 1954 godine Stojadin opet zbog službe morao je da se sa porodicom preseli u Beograd,  i tako se  se zauvek presele iz Lajkovca,.

Kada su napuštali Lajkovac, na železničkoj stanici se odigrao nesvakidašnji događaj, cela osnovna škola je došla da ih isprati, ali umesto toga đaci su posedali na prugu, pokazavši tako da ne žele da ih učiteljica Boška ostavi, Stojadin je morao da zamoli otpravnika voza da ne zove policiju i da im da desetak minuta da se oproste i raziđu, po pričanju Željka Radulovića Nešinog rođenog brata za porodicu Radulović to je bio izuzetno emotivan trenutak i "najlepši ispraćaj njihove dobrote iz Lajkovca“

Tri godine po odlasku porodice Radulović iz Lajkovca tačnije 13.Septembra 1959 godine rodiće se Nenad Radulović - Neša, frontmen grupe "Poslednja igra leptira" koji će kao dete  provesti u Lajkovcu samo jedno popodne, kao u stihovima pesme "jedan dan života" biti sudbinski predodređeno da baš u Lajkovcu, ovaj umetnik koji nas je prerano napustio, dobije večno obeležje, bronzanu memorijalnu ploču na kojoj su ispisani stihovi

"U mojoj gitari živi jedan leptir i mnogo je stvari koje nas vežu, kad dođu kiše i zima tuge, i meni i njemu krila se stežu"

Pin It

U Lajkovačkoj opštini se nalazi selo Slovac,  koje je nekada davno pripadalo Lozničkoj upravi i bilo je poznato kao velika šumska oblast, koja se preko Veselinovaca, Loznice i Klanice prostirala sve do Babine luke, danas je ostao mali deo pod šumom tek da podseti na taj period, kao i čuvena legenda o majci Makreni.

 Priča o Makreni Spasojević nas vraća u 1915 godinu i povlačenju Srpske vojske preko Albanije, među vojnicima koji su se povlačili bio je i Marinko Spasojević iz sela Slovac, inače sin jedinac naše junjakinje Makrene, koja je ostavši i čekajući, isplela vunene čarape i košulju svom mezimcu.

Ali kako su dani prolazili a vesti o Marinku nisu stizale, Makrena odluči da ga potraži i tako tražeći sina, srela i samog Kralja Petra I Karađorđevića, koji ganut majčinskom brigom i požrtvovanošću dade obećanje da će pronaći Marinka i dati mu čarape koje mu je majka isplela.

Ali obećanje Kralj nije mogao da ispuni jer je Marinko Spasojević život izgubio u snežnim vrletima Albanije.

Po završetku rata Kralj je doznavši da je Makrena skončala žaleći za sinom, poslao novac po Iliji Đukanoviću državnom sekretaru, da se Makreni i njenom sinu podigne spomenik na kojem će pisati: „Ovaj spomenik podiže Petar Karađorđević, Makreni Spasojević koja leži ovde, i njenom sinu Marinku, koji se večnim snom smiri u gudurama Albanije“,  mada Kralj nije znao  da je ranjeni neprijateljski vojnik slušajući kuknjavu srpskih majki a posebno Makrenu, kao zadnju želju poželeo da kada umre da ga ona oplakuje i da je kasnije Makrena kukajući za tim umrlim astrougarskim vojnikom zamišljala svog sina i tako presvisla od tuge.

 Legenda dalje kaže da je Kralj Petar na samrti poželeo da mu obuju iste one čarape koje je isplela Makrena za sina, i tako ugreje noge, a naš poznati pisac Milovan Vitezović osluškujući priče iz istorije svog naroda kao i njegovu potrebu za ovakvim spojem činjenica i fikcije, napisa knjigu pod nazivom Čarape Kralja Petra, želeći da u liku Makrene  ovekoveči neizmernu bol i tugu svih Srpskih majki u ratnom vihoru, koji se tih godina nadvio nad Srbijom, a Kralja Petra odslika kao narodskog i brižnog vladara koji  saoseća sa sudbinom svog naroda ali i svakog pojedinca.

 Knjiga je promovisana u Lajkovcu za Ognjenu Mariju 1995 godine, a povoda da se baš u ovoj varošici održi promocija, je bilo na pretek, spomenimo da je izdavanju knjige pomogla tadašnja zemljoradička zadruga Lajkovac, koja je te godine proslavljala 50 godina svog postojanja, kao i da se u blizini Lajkovca odigrala čuvena Kolubarska bitka.

 Sada u Slovcu postoji obnovljen spomenik Makreni Spasojević i njenom sinu Marinku, koje je doniralo „Društvo Srpskih domaćina“ učiniviš da ova potresna priča dobije i svoje obeležje.

Pin It

Mostovi, simbol ljudske težnje da savlada prirodne prepreke, a još davno je rečeneo da su mostovi ruke koje spajaju ljude, kako kod veoma su značajni u ljudskoj istoriji noseći kroz decenije a neki i vekove ljudske sudbine i važne događaje, puno je takvih mostova u Srbiji, jedan od njih je Čačanski most na Kolubari, mada kod Lajkovčana preovlađuje naziv Gvozdeni most.
Istorija ovog mosta je dosta zanimljiva, nastao je još za vreme prvog svetskog rata i to za potrebe austrougarske okupacione vojske, čija je zamisao bila da spoji Lajkovački železnički čvor sa Čačanskom prugom, pa su tako u zimu 1916 godine i završili izgradnju mosta što svedoči i betonska tabla ispisana na nemačkom koja je sačuvana do danas, mada još treba napomenuti da su radnici na izgradnji  mosta bili vojni zarobljenici iz Rusije.

Ali kako to u ratu često biva, sudbina mostova je veoma tužna, pa je tako i Čačanskii most Austrougarska vojska 1918 godine pri povlačenju srušila, ali je ubrzo već 1919 godine obnovljen pa je tako nastavljen da se odvija železnički saobraćaj prema Čačku, sve do kraja 1969 godine, tačnije 31 decembra kada je i poslednji voz prešao ovaj most.
Danas je ovaj most i dalje u funkciji, i dalje spaja obale i ljude, jedno vreme je sa svojim lepim plažama bio nezaobilazno mesto kupača a obljižni bunker pretvoren u restoran u kome se igrale domine služilo hladno piće i  spremao riblji paprikaš, tu na obali Kolubare održavali su se turniri u malom fudbalu kao i druga okupljanja, uz poznate ali i veoma rizične skokove sa mosta.

Sve u svemu, kako god ga zvali, Čačanski ili Gvozdeni, on je most, most koji spaja, ne samo obale i ljude, već i vreme, tako što opstajući kroz vekove, prenosi na buduće generacije sećanje na neka davna vremena i u njima događaje koji su obeležila istoriju, ne samo Lajkovca već i celog jednog naroda,

Pin It
Početkom 1930 godine nad celim svetom se nadvila teška ekonomsko-politička kriza, koja nije mimoišla ni tadašnju Kraljevinu Jugoslaviju,
ali je zato mimoišla jednu malu varošicu, koja je tada bila značajno železničko sedište Drinske banovine.
 
Lajkovac je suprotno svim realnim ekonomskim tokovima u okruženju, imao vidljiv  napredak i prosperitet, pa tako kada je Lazar Šešlija tih godina iz Sarajeva došao u Lajkovac, svrativši u jednu od Lajkovačkih kafana, i naručivši bogat ručak bio poprilično iznenađen, da ga to zadovoljsvo nije puno koštalo, a još veće ga je iznenađenje sačekalo na ulici, gde je upitavši seljaka za cenu praseta, koje je ovaj nosio na ramenu i koje je mu je seljak prvo ponudio za 12 dinara, kasnije spustivši cenu na 10 dinara, Lazar je znao da je u Sarajevu tada cena istog takvog praseta bila 30 dinara, pa je to bio više nego dovoljan razlog da ostane u Lajkovcu i otpočne sa poslovima.
 
Lazar je pričao dosta kasnije mlađim generacijama, "kako je ova varošica dočekivala pridošlice obiljem ponuda i jevtinoćom",
i tako bila svojevrsni ekonomski "eldorado"  Kraljevine Jugoslavije.
Pin It

Posebno mesto je rezervisano za železničku restoraciju, koja je jedna od zanimljivosti  Lajkovaca i svojevrsno kultno mesto,
u kojem su se okupljali ne samo železničari već veliki broj Lajkovčana, kao i ljudi sa strane, većina njih na proputovanju kroz Lajkovac,
među gostima su bili i veoma poznate i znamenite ličnosti, pa tako i jedne večeri u železničku restoraciju uđe
čuveni Mika Petrović - Alas, brzo se tu Mika snašao za  društvo pa je uz svoju čuvenu violinu i lokalne svirače
pravio štimung sve do ranih jutarnjih sati, kada je konačno rekao "kasno je"  pozdravio društvo i prvim jutarnjim vozom produžio za Valjevo.

Pin It
Lajkovac u periodu svog najvećeg razvoja, nije u svemu pratio trendove većih gradova,
mada smo u našim tekstovima navodili primere gde je čak bio i ispred, tome u prilog govori  podatak
da je tek 1938 godine dobio električno osvetljenje, poređenja radi u Beogradu je električno osvetljenje
uvedeno još 1893 godine, pa je bio prvi grad u Kraljevini Srbiji sa električnom rasvetom, i pomenućemo
da je priključak za Lajkovac bio u Vreocima na tadašnju tek izgrađenu centralu.
Pin It

Dosta značajnih događaja u Lajkovcu se vezuje za Jul mesec, pa tako i prolazak prvog motornog voza sa
neobičnim nazivom "Spaho" to se tačno desilo 20.Jula 1938 godine, inače naziv je dobio po tadašnjem
ministru saobraćaja Dr.Mehmedu Spahi, čiji je doprinos železnici bio veliki, poznato je da za vreme njegovog
mandata uvedena dizel vuča, kao što je poznato da  je u svom putu za Beograd, znao često da se zaustavi u Lajkovcu
i iz belog motornog voza uđe u železničku restoraciju, i kako je tada zabeleženo "od užurbanih konobara naručuje svoju
omiljenu ”pileću čorbicu”. Tu sedi i odmara se za kakav važan Beogradski sastanak".
I za kraj treba još reći, da je voz saobraćao na relaciji Beograd- Lajkovac-Užice - Sarajevo- Dubrovnik, kao i to da je ukinut posle petnaest godina.
Pin It